سيستمهاي خود روينده
تا كنون انديشيده ايد كه در كنار ساختار هاي منسجمي كه با سرمايه گذاريهاي كلان و جمع آوري منابع كمياب ايجاد نموده ايد ، چه سيستمهاي ديگري به صورت خودروينده شكل گرفته اند و شريك منابع و امكانات و محصولات بنگاه اقتصادي شما شده اند. اساسا آيا هنگامي كه ايده ها و آرمانهاي شما در حال شكل گيري بوده اند و يا وقتي كه به همراه تيمهاي خود مشغول تدوين طرحهاي استراتژيك خود بوده ايد، سهمي از منابع كمياب خود را براي سيستمهاي خودرويي كه در خلاء هاي سازماني شما روييده اند و پرورش يافته اند،كنار گذاشته ايد؟ يا ترجيح داده ايد در يك تعامل رقابتي و با سرمايه گذاري مناسب از رشد انبوهي از اين سيستمها جلوگيري به عمل آوريد؟ يا بسيار سودمندانه تر به دنبال اين بوده ايد كه در دوره رشد اين سيستمها و با ايجاد تغيير در ساختار آنها رفتار هاي سودمندانه اي را براي آنها تدارك ببينيد؟
در حاليكه شناخت ماهيت اين سيستمهاي خود روينده هنوز ميسر نشده است، قطعا تفكر در مورد نحوه تعامل سازمان با آنها به درستي امكان پذير نمي باشد.
سيستم هاي خود روينده
يكي از اصلي ترين دلايل زاده شدن سازمانها در نهاد هاي اجتماعي و اقتصادي، تحقق بخشيدن به اهداف بنيان گذاران و رهبران سازمان با بهره گيري از توان كار سازماندهي شده و گروهي مي باشد. بنابراين ماهيت يك سازمان را آرمانها و استراتژي هايش تعيين مي كنند و توانمندي مديريت و سطح مهارت و دانش نيروي انساني و مقدار منابع كمياب در دسترس، امكان پذيري دستيابي به آرمانها و اهداف را مشخص مي نمايد.
اما سازمان ، منابعش ، امكانات و تداركات موجود و حتي روند تصميم گيري هاي مديريتي سازمان محيطي را جهت رشد و پرورش سيستمهاي ديگري فراهم مي نمايد كه اصلا هيچ ارتباطي به اهداف سازمان نداشته، خودروينده بوده و به سبب وجود محيط مناسب امكان بالندگي و انسجام يافته است. همانگونه كه وجود مواد غذايي مي تواند باعث شكل گيري سيتسمهاي ارگانيك باكتريايي و ... گرديده و مصرف كنندگان متعددي را به سفره آماده اش دعوت نمايد، ساير منابع و امكانات تدارك ديده شده ديگر سازمان نيز محيط ايده آلي جهت شكل گيري سيستمهايي است كه مصرف كنندگان سفره آماده منابع سازمان بوده ، ليكن تعهدي به برآوردن اهداف سازمان ندارند. گاه رشد و نمو اين سيستم هاي خودروينده تا جايي پيش مي رود كه سازماندهي هوشمندي يافته و داراي آرمان و اهداف منحصر به خود مي شود و در يك تعامل رقابتي براي رشد و توسعه و دستيابي به اهداف خود با عامل پيدايش خود درگير مي شود. يكي از اين گونه سيستمهاي خود روينده با ويژگيهاي هوشمند ، سازمانهاي غير رسمي هستند كه در كالبد سازمان رسمي شكل مي گيرند و در بهترين ساختار خود به شكل اتحاديه ها و گروه هاي ائتلافي ، جنبه رسمي نيز مي يابند در حاليكه كليه امكانات شامل فضاي فيزيكي، تجهيزات و سيستمهاي ارتباطي و حتي توانمندي مهارتي و مديريتي و رهبري خود را از كالبد سازمان اصلي دريافت كرده اند. سازمان مجبور به بقا است و اين تضميني براي سيستمهاي خودروينده است كه بتوانند به رشد و توسعه خود در كالبد اين سازمان ادامه دهند.
دلايل پيدايش سيستم هاي خود روينده
هنگامي كه با يك مدل تصميم گيري چند متغيره با محدوديتهاي موجود كه تعدادي نيز مربوط به منابع سازمان هستند مواجه مي شويم . ايجاد منطقه موجه و دستيابي به جواب بهينه به معناي بهره گيري بهينه از برترين منابع با توجه به ساير منابع و محدوديتهاي مربوط به آنها است. قطعا حركت از هر گوشه منطقه موجه به گوشه ديگر به معناي جذب كامل يك منبع (به عنوان متغير اساسي كه غير اساسي مي شود) و جلب رضايت كامل يكي از محدوديتها است. در صورتي كه برنامه ريزي در مدل تصميم گيري آرماني نيز مد نظر باشد، اولويتها تعيين كننده بهترين تصميم و يا انتخاب نقطه موجه بهينه است.
اما آيا با مازاد منابع مواجه نخواهيم بود؟ آيا تمامي منابع در نقطه بهينه تصميم كاملا صرف مي شوند؟ به عبارت ساده تر آيا اين همه امكانات و منابع تمامي صرف دستيابي به اهداف سازمان مي گردد. مسلما خير.
بخشي از اين منابع كه مي تواند منابع مالي، نيروي انساني، مواد اوليه، ... به صورت مازاد باقي مي ماند كه شايد امكان ذخيره سازي در بهترين شرايط براي انها فراهم نباشد و حتي در صورت ذخيره سازي نيز از تصرف سيستمهاي خود روينده در امان نماند.
چند درصد مكالمات تلفني داخل سازمان در جهت فعاليتهاي سازمان مي باشد؟
چند درصد ترددهاي سازماني در جهت فعاليتهاي اصلي سازمان مي باشد؟
انگيزش واقعا نقشي در ارتقا بهره وري و كارائي سازمان دارد؟
آيا مقدار سرمايه گذاري شده در بخش انگيزش قابل ارزيابي دقيق و مدبرانه جهت برگشت سرمايه مي باشد به شكلي كه شاخص برگشت سرمايه تكرار پذير باشد؟
سيستمهاي ارگانيك غير انساني كه در تعامل رقابتي با سازمان شما هستند چه هزينه هايي را به سازمان شما تحميل مي كنند؟ اين سيسمتهاي چگونه شكل گرفته اند؟
تا چه حدي شما تاوان آنتروپي مثبت آنها را مي پردازيد؟
آيا اهداف سايه و تبهگن افراد خاصي از سازمان كه در زير جلد اهداف سازماني اميال و خواسته هاي فردي را تامين مي كنند در هر مرحله از شكل گيري تصميم ها شناسايي شده اند؟
اتلافهاي سازمان خود را برشماريد و ببينيد هر اتلاف در جهت منافع كدام سيستم خود روينده فرضي اتفاق مي افتد؟
ضايعات ناشي از عدم تمركز يا به عبارتي راحت طلبي و رفاه بيشتر اپراتور ، جابجايي هاي اضافي براي برآوردن اهداف و نيتهاي شخصي، پردازش هاي اضافي جهت جلب توجه هاي فردي در برابر مديريت،...
هزينه هاي اين سيستمهاي خود روينده نه تنها در برگيرنده منابع از دست رفته است كه به حوزه متغيرهاي تصميم سازمان نيز نفوذ كرده و با تغيير در اهيت اين تصميم ها منجر به تامين ضمني اهداف سيستمهاي خودروينده مي شود.
مکانیزم شکل گیری و فعالیت آنها در پست بعدي...
